ما وعده داده بود ، حقّ و محكم و ثابت يافتيم ! آيا آنچه را هم كه پروردگار شما به شما وعده داده بود ( از پاداش سخت ) حقّ و محكم و ثابت يافتيد ؟ ! در پاسخ گويند : آرى ! و در اين حال إعلان كننده‌اى اعلام ميدارد كه : لعنت خداوند بر ظالمان است ؛ آن كسانى كه مردم را از راه خدا بازداشتند ، و راه را به روى آنها بستند ، و آن را كج و مُعوج پنداشتند ، و به آخرت كافر شدند . » پس راه ، راه واحد است ، و آن راه براى خداست و بسوى خداست ؛ يكى به استقامت و درستى و راستى طى مىكند ، و ديگرى به انحراف و كجى مىپيمايد . و اين همان حقيقت واحد سور و حجاب و اعراف است ، كه يكى به باطن توجّه دارد ، و يكى به ظاهر ؛ باطنش رحمت ، و ظاهرش نقمت و نكبت است . و اين مطلب در قرآن كريم تصريحاً و تلويحاً بسيار آمده است ؛ مثلًا خداوند مىفرمايد : يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ . « 1 » « از حيات و زندگى دنيا ظاهرى را ميدانند و بس ، و ايشان از زندگى و حيات آخرت غافل هستند . » راه بسوى خدا ظاهرى دارد و باطنى در اينجا روشن است كه به قرينهء مقابله كه آخرت را در مقابل ظاهر حيات دنيا قرار داده است ، منظور و مقصود از آخرت ، باطن

--> ( 1 ) آيه 7 ، از سورهء 30 : الرّوم